Featured post

het leven van sterren

janita monna bespreekt #hetlevenvansterren in dagblad trouw, zaterdag 22 juni 2019

Poëzie

Een ‘leesboek’ noemt Marwin Vos ‘het leven van sterren’. Een leesboek, als om het te onderscheiden van kookboeken of reisgidsen. Verder etiket niet nodig. Gedichten, verhalen, essays, wat deze teksten zijn, doet niet ter zake, als ze maar gelezen worden.

Vos, die ook beeldend kunstenaar is, toonde in eerder werk al complexe maatschappelijke vraagstukken – de financiële crisis, smeltende gletsjers (‘straks spoelt het ijs de bergen af’), vluchtelingen – niet uit de weg te gaan. En deze derde dichtbundel is zeker zo urgent. De auteur vertelt zelf vast op het titelblad wat de lezer kan verwachten: ‘dit boek gaat over de effecten van seksueel geweld en hoe er in de samenleving vaak met ongeloof op wordt gereageerd’. Dat klinkt zakelijk, een beetje schools haast. Maar juist die zakelijke toon, die mij wel deed denken aan het werk van Armando, maakt deze bundel zo indringend.

‘het leven van sterren’ is gebouwd uit teksten waarbij veel mensen liever het hoofd afwenden. Verhalen van vrouwen, mannen die slachtoffer waren van seksueel geweld. Vos schakelt citaten aaneen, zonder toelichting, zonder plastisch te worden. Kaal. En dat maakt dat woorden des te harder aankomen, dat de verbeelding ruim baan krijgt. “ook de jongens wilden weg toen ik aan ze voorbij wilde lopen / pakten ze me en verkrachtten me // de nachten zijn het ergst (…)”

De auteur haalt haar informatie overal vandaan, literatuur, liedjes, kranten. Haar bundel is evengoed een verslag van die zoektocht – ‘als je op internet zoekt op sexual violence and popular culture (…)’ – en van de worsteling met het materiaal. Van de vragen die zich aandienen, ‘hoe kan het dat dit geweld blijft voortbestaan?’ Vragen die om een antwoord schreeuwen, vragen waarop morgen, overmorgen, volgende week geen antwoord komt.

De veelheid van stemmen laat zien hoe wijd vertakt seksueel geweld is, hoe het voortwoekert, eeuwenlang, overal. In oorlog, op straat, in kerk, gezin. Hoe het geïnstitutionaliseerd is. Vos toont de onzichtbare gevolgen, hoe wat veilig was – ‘een bed een schuur je eigen kamer’ – dat na seksgeweld niet langer is; hoe herinneringen verdrongen worden: ‘(…) in plaats van vergeten is het nodig te voorkomen/ dat de informatie het geheugen binnenkomt en daarvoor werden/ kunstgrepen bedacht die bewakers in de kampen konden inzetten’. Dat slachtoffers niet altijd geloofd worden.

“we geloven je pas wanneer documenten vrijkomen die aantonen / dat soldaten ongestraft burgers mogen verkrachten en dat hiertoe / overvloedig opium en alcohol worden aangevoerd

En ook omstanders, getuigen krijgen vragen in hun gezicht geslingerd. Waarom grepen zij niet in? Een leesboek, ja. Maar ‘het leven van sterren’ is geen studie, geeft geen antwoorden. Het toont in intense taal een verwrongen werkelijkheid.

Poëzie, toch.

Wegkijken kan niet. ‘je kunt het bij je houden en er steeds even in kijken’.

Uit het leven van sterren, van Marwin Vos

als je het verhaal vertelt maar niet zo uitgebreid zegt aisja
dat ze als kind is ontvoerd je hoort het vervolg niet meer

alleen dat je verhaal erbij in het niet valt je gelooft het niet als je was
beginnen te geloven dat wil zeggen luisteren had het heel veel tijd

gekost en die was er niet dat kon je laten zien door bezig te blijven de
moeders bleven bezig broers en vrienden je kunt het je niet veroorloven

te luisteren levi zegt in plaats van vergeten is het nodig te voorkomen
dat de informatie het geheugen binnenkomt en daarvoor werden
de kunstgrepen bedacht die bewakers in kampen konden inzetten

de klap is zo hard dat het je verdwaasd achterlaat

door deze informatie zien de agenten dat wat zij als fantasie en leugens
aanmerkten in het licht van de aanslag en van neurofysiologische wetten
volkomen aannemelijk was

door deze informatie zien we dat we het altijd verkeerd hadden gezien
we weten het maar vergeten het

the child’s mind is the crime scene

Marwin Vos
het leven van sterren
Epo; 112 blz. € 22

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw

https://www.trouw.nl/cultuur/een-leesboek-over-geweld~a67bb567/

 

 

 

het leven van sterren is de titel van een bundeling teksten en beelden die voorjaar 2019 wordt gepubliceerd door uitgeverij het balanseer

 

 

de eerste drie gedichten uit het leven van sterren zijn in de revisor gepubliceerd, dit is de eerste: neem ik je mee op een lentereis

 

 

tijdschrift nY neemt drie gedichten uit het leven van sterren op in nY#36

vier gedichten uit de bundel worden opgenomen in NYX, een boek met verhalen en gedichten van verschillende schrijvers, uitgegeven door de nieuwe feministische uitgeverij chaos. het boek komt uit in het najaar. we crowdfunden hier https://www.voordekunst.nl/projecten/6732-nyx-een-bundel-1

presentatie van NYX op dinsdag 30 oktober in cloud nine, tivoli utrecht:

 

als je weer incheckt is de wereld anders, vierdelige tekst in tirade, beeld dorien de wit