Featured post

het leven van sterren

life of stars is the title of my new collection of poetry, a book on violence, published by het balanseer.  translated poems in english koude mijn /cold mine

 

zondag 5 oktober 2019

tijdens de presentatie van de bundel in Perdu gaf frank keizer, redacteur en vriend, dit praatje over het boek:

intro bij Het leven van sterren van marwin vos

ik herinner me nog goed een van de eerste gesprekken die ik met marwin had over deze bundel, in het westerpark in amsterdam. een lentedag volgens mij, misschien was het zo’n bedrieglijk mooie dag. ik vertelde begeesterd over het nummer over oerscènes dat ny aan het maken was, waarin we onderzochten welke historische gebeurtenissen ons denken nog altijd bepalen. welke heldendaad hemelden we op? welke smet, welke wandaad dekten we liever toe?

marwin doorbrak mijn begeestering. ze zei, en dat zette zich meteen in mij vast en bleef me altijd bij: er is een gebeurtenis was die steeds werd overgeslagen, die voortdurend werd weggedrukt, waarop steeds met ongeloof en niet-willen-weten gereageerd wordt. verkrachting. of breder, seksueel geweld, dat een structureel en structurerend maatschappelijk fenomeen blijkt, dat machtsverhoudingen steeds weer voortbrengt, en sommige lichamen als minderwaardig en schendbaar verklaart. het zou het onderwerp van haar volgende bundel worden.

die aangrijpende, confronterende bundel is er nu.

het leven van sterren is een aanklacht tegen de vernietiging van levens door geweld. het heeft als ondertitel ‘een leesboek’ en het is inderdaad iets dat je bij je kunt houden, een kleinood waarin je ervaringen en gevoelens kunt herkennen en delen die elders niet mogen bestaan. toch is het geen therapeutisch boek, omdat het die ervaringen en gevoelens niet terugplooit in het privéleven, maar juist doordesemt van context. ik ken weinig bundels waaruit zo veel urgentie spreekt, waarin rouw en pijn samengaan met activisme en woede, met strijdbaarheid, maar ook met plezier, al is het dan een schaars plezier – het plezier van het verzamelen, het aanleggen van het archief voor wat ontbreekt

het boek komt ook op een urgent moment. er is veel aandacht voor seksgeweld in de media. er zijn de trieste gebeurtenissen rond julie van espen, anne faber en de vele onthullingen van #metoo. het leven van sterren wil echter ook iets diepers blootleggen.


in een e-mail schreef marwin me daarover:

de teksten komen voort uit de noodzaak het seksgeweld zichtbaar te maken waar zoveel meisjes, jongens en vrouwen mee te maken krijgen en dat, met uitzondering van sensationele episodes, maatschappelijk nog steeds grotendeels taboe is.

zoals jolanda withuis zegt, de cyclus van schok, sensatie en vergeten blijft zich herhalen. 

ik wil de effecten laten zien van dit geweld, hoe dit dóórwerkt in levens van vrouwen – en van mannen, ik wil hun, onze verwarring, eenzaamheid, woede en pijn adresseren. 

die cyclus van schok, sensatie en vergeten zitten we nog steeds middenin, en dit boek reikt ons de middelen en de ideeën aan om daar uit te komen – bijvoorbeeld uit de mythe van de vreemde die zich op een afgelegen plek vergrijpt, en onzichtbaar dat het meeste seksgeweld gepleegd wordt door daders die hun slachtoffers kennen, thuis of op school, in vertrouwde, ‘veilige’ omgevingen

marwin wil ver weg van het sensationele blijven, en dichtbij het alledaagse, door te kijken wat zich naast het blikveld van de media afspeelt (blijft afspelen, altijd heeft afgespeeld). het leven van sterren behandelt geweld niet als spectaculaire uitzondering, maar als een onderdeel van een web van relaties en geschiedenissen. het verzamelt die gebeurtenissen en scènes, maakt ze tot gebeurtenissen en verbindt ze met elkaar. zodat we een weefsel krijgen waarin de verregaande impact van geweld en de verstrengeling met onze levens zichtbaar wordt. niet alleen in de leven van mensen of sterren, maar ook in de cultuur, de verhalen die we vertellen, de economie en de natuurlijke geschiedenis. van de proto-kapitalistische, vrouwvijandige mythe van pandora tot agamben die vergeet dat zijn ‘vogelvrije mens’ ook een verkrachtingsslachtoffer kan zijn, tot de vermoorde hondurese berta cáceres die als milieu-activist het regenwoud beschermde, tot een onveilige danta in het midden van een donker woud – we leven in een verkrachtingscultuur die dat niet wil weten

believe me I’m here to connect things

een van de vragen die marwin in deze bundel stelt is dan ook tot wat voor gebeurtenis seksgeweld eigenlijk leidt. is er een duidelijk begin en einde? trauma werkt anders, suggereert marwin vos. verkrachting is geen zwarte bladzijde die je even kunt omslaan, ze werkt door en blijft verwoesten, als een traag gif

je zou het leven van sterren als een dossier kunnen lezen of een archief. maar dan wel een fragiel archief, waarin vooral ontbrekende stukken worden aangevuld. alsof elk gedicht, elke stanza een nieuw stuk (een streng, lezen we in deze bundel) is, ingevoegd in het weefsel (we weten het maar we vergeten het). wie de bundel leest komt ook eigen blinde vlekken tegen. ‘denk je weleens aan hoe je zelf beschadigd bent?’

het leven van sterren spreekt de lezer direct aan, op confronterende, maar ook genereuze wijze. het wil aanklagen, begrijpen, openbaar maken, maar evengoed mogelijk maken dat we andere relaties aangaan dan de relaties die stoelen op geweld. het kan niet anders dan optimistisch zijn, gericht op herstel, zelfs als dit optimisme gesmaad wordt als naïef. tegenover woorden van verovering en geweld wil het gift words strooien, die opruimen wat de taal aan rotzooi heeft veroorzaakt. ook worden er technieken in beschreven om geweld niet te herhalen, maar te onderbreken. bijvoorbeeld door te vertragen, zoals hier

[p. 15]

dit boek zal daarom belangrijk zijn om het gebeurde te begrijpen, maar ook om verder te leven

elk gesprek over geweld kan van dit boek leren, omdat we nog altijd worstelen met het benoemen ervan. met het benoemen dat misbruik van mensen, dieren (mensen en andere dieren, zou je met eva meijer kunnen zeggen) en de aarde met elkaar samenhangen. en met het benoemen van manieren om je ondanks het geweld staande te houden, te overleven en leven, te handelen op een manier die dit verandert

ik hoop dan ook dat dit boek bij de gesprekken die we over seksgeweld hebben en nog zullen aanwezig zal zijn.

ik sluit af met met een voordracht

 

 

donderdag 8 augustus 2019

gelukkig om in de groene amsterdammer van deze week te staan, samen met maryse condé,
 
marja pruis over vrouwenhaat, basje boer over cindy sherman, laurens ham en carmen
 
verhoeven over strijdkoren en nog veel meer: alfred schaffer over ‘de razernij van marwin vos’
 
en #hetlevenvansterren
 

 

 

 

weerslag van een interview in rekto: verso door laurent de maertelaere

https://www.rektoverso.be/artikel/een-meerstemmig-leesboek-over-seksueel-geweld?

 

janita monna bespreekt #hetlevenvansterren in dagblad trouw, zaterdag 22 juni 2019

Poëzie

Een ‘leesboek’ noemt Marwin Vos ‘het leven van sterren’. Een leesboek, als om het te onderscheiden van kookboeken of reisgidsen. Verder etiket niet nodig. Gedichten, verhalen, essays, wat deze teksten zijn, doet niet ter zake, als ze maar gelezen worden.

Vos, die ook beeldend kunstenaar is, toonde in eerder werk al complexe maatschappelijke vraagstukken – de financiële crisis, smeltende gletsjers (‘straks spoelt het ijs de bergen af’), vluchtelingen – niet uit de weg te gaan. En deze derde dichtbundel is zeker zo urgent. De auteur vertelt zelf vast op het titelblad wat de lezer kan verwachten: ‘dit boek gaat over de effecten van seksueel geweld en hoe er in de samenleving vaak met ongeloof op wordt gereageerd’. Dat klinkt zakelijk, een beetje schools haast. Maar juist die zakelijke toon, die mij wel deed denken aan het werk van Armando, maakt deze bundel zo indringend.

‘het leven van sterren’ is gebouwd uit teksten waarbij veel mensen liever het hoofd afwenden. Verhalen van vrouwen, mannen die slachtoffer waren van seksueel geweld. Vos schakelt citaten aaneen, zonder toelichting, zonder plastisch te worden. Kaal. En dat maakt dat woorden des te harder aankomen, dat de verbeelding ruim baan krijgt. “ook de jongens wilden weg toen ik aan ze voorbij wilde lopen / pakten ze me en verkrachtten me // de nachten zijn het ergst (…)”

De auteur haalt haar informatie overal vandaan, literatuur, liedjes, kranten. Haar bundel is evengoed een verslag van die zoektocht – ‘als je op internet zoekt op sexual violence and popular culture (…)’ – en van de worsteling met het materiaal. Van de vragen die zich aandienen, ‘hoe kan het dat dit geweld blijft voortbestaan?’ Vragen die om een antwoord schreeuwen, vragen waarop morgen, overmorgen, volgende week geen antwoord komt.

De veelheid van stemmen laat zien hoe wijd vertakt seksueel geweld is, hoe het voortwoekert, eeuwenlang, overal. In oorlog, op straat, in kerk, gezin. Hoe het geïnstitutionaliseerd is. Vos toont de onzichtbare gevolgen, hoe wat veilig was – ‘een bed een schuur je eigen kamer’ – dat na seksgeweld niet langer is; hoe herinneringen verdrongen worden: ‘(…) in plaats van vergeten is het nodig te voorkomen/ dat de informatie het geheugen binnenkomt en daarvoor werden/ kunstgrepen bedacht die bewakers in de kampen konden inzetten’. Dat slachtoffers niet altijd geloofd worden.

“we geloven je pas wanneer documenten vrijkomen die aantonen / dat soldaten ongestraft burgers mogen verkrachten en dat hiertoe / overvloedig opium en alcohol worden aangevoerd

En ook omstanders, getuigen krijgen vragen in hun gezicht geslingerd. Waarom grepen zij niet in? Een leesboek, ja. Maar ‘het leven van sterren’ is geen studie, geeft geen antwoorden. Het toont in intense taal een verwrongen werkelijkheid.

Poëzie, toch.

Wegkijken kan niet. ‘je kunt het bij je houden en er steeds even in kijken’.

Uit het leven van sterren, van Marwin Vos

als je het verhaal vertelt maar niet zo uitgebreid zegt aisja
dat ze als kind is ontvoerd je hoort het vervolg niet meer

alleen dat je verhaal erbij in het niet valt je gelooft het niet als je was
beginnen te geloven dat wil zeggen luisteren had het heel veel tijd

gekost en die was er niet dat kon je laten zien door bezig te blijven de
moeders bleven bezig broers en vrienden je kunt het je niet veroorloven

te luisteren levi zegt in plaats van vergeten is het nodig te voorkomen
dat de informatie het geheugen binnenkomt en daarvoor werden
de kunstgrepen bedacht die bewakers in kampen konden inzetten

de klap is zo hard dat het je verdwaasd achterlaat

door deze informatie zien de agenten dat wat zij als fantasie en leugens
aanmerkten in het licht van de aanslag en van neurofysiologische wetten
volkomen aannemelijk was

door deze informatie zien we dat we het altijd verkeerd hadden gezien
we weten het maar vergeten het

the child’s mind is the crime scene

Marwin Vos
het leven van sterren
Epo; 112 blz. € 22

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw

https://www.trouw.nl/cultuur/een-leesboek-over-geweld~a67bb567/

 

 

 

het leven van sterren is de titel van een bundeling teksten en beelden die voorjaar 2019 wordt gepubliceerd door uitgeverij het balanseer

 

 

de eerste drie gedichten uit het leven van sterren zijn in de revisor gepubliceerd, dit is de eerste: neem ik je mee op een lentereis

 

 

tijdschrift nY neemt drie gedichten uit het leven van sterren op in nY#36

vier gedichten uit de bundel worden opgenomen in NYX, een boek met verhalen en gedichten van verschillende schrijvers, uitgegeven door de nieuwe feministische uitgeverij chaos. het boek komt uit in het najaar. we crowdfunden hier https://www.voordekunst.nl/projecten/6732-nyx-een-bundel-1

presentatie van NYX op dinsdag 30 oktober in cloud nine, tivoli utrecht:

 

als je weer incheckt is de wereld anders, vierdelige tekst in tirade, beeld dorien de wit